1
دکتری تخصصی قرآن و علوم گرایش مدیریت جامعه المصطفی العالمیه قم
2
دانش آموخته سطح سه رشته اخلاق و تربیت اسلامی حوزه علمیه تخصصی امام حسین یزد
چکیده
دعا در فرهنگ قرآنی و حدیثی، ظرفیتی غنی برای انتقال آموزههای تربیتی است. دعاهای انبیا برای فرزندانشان، گنجینهای ارزشمند از نکات و الگوهای تربیتی است که میتواند راهگشای والدین و مربیان باشد. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی، به این پرسش پاسخ میدهد که: ساختار، محتوا و کارکردهای تربیتی دعاهای انبیا برای فرزندان در قرآن کریم و روایات تفسیری چگونه صورتبندی میشود؟ یافتههای تحقیق نشان میدهد این دعاها در سه سطح قابل تحلیل هستند: ساختار: شامل نحوۀ شروع و تضرع، نوع درخواست و شیوۀ بیان در ارتباط با خداوند است که خود الگویی تربیتی در آموزش مناجات است. محتوا: بر توجه همزمان به ابعاد دنیوی و اخروی، به ویژه درخواست نسل صالح و شایسته تأکید دارد که نشاندهندۀ جامعیت نگاه تربیتی انبیاست. کارکردهای تربیتی نیز در سه محور اصلی جای میگیرند: فردی: تقویت امید، معرفت و تقوا در والد و فرزند؛ خانوادگی: ایجاد دغدغۀ تربیتی و تلاش برای داشتن خانوادهای مؤمن و متعالی؛ اجتماعی: ترویج عدالت و تربیت نسلی که در مسیر اصلاح جامعه گام بردارد. این تحلیل ساختارمند، رهیافتهای عملی و ارزشمندی را برای تربیت مؤثر فرزندان بر اساس آموزههای قرآن و احادیث عرضه میکند.
ــــــــــ ، (۱۴۲۷ ق)، تفسیر البیان فى الموافقة بین الحدیث و القرآن، تحقیق: اصغر ارادتى، بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
طبرسى، فضل بن الحسن، (۱۳۷۲ ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تصحیح: فضلالله یزدى طباطبایى و هاشم رسولى، تهران: ناصر خسرو.
طریحی، فخرالدین بن محمد، (۱۳۷۵ش)، مجمع البحرین، تهران: مرتضوی.
فیومی، احمد بن محمد، (۱۴۱۴ق)، مصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، قم: مؤسسه دار الهجره.
فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى، (۱۴۱۵ ق)، تفسیر الصافی، مقدّمه و تصحیح: حسین اعلمى، تهران: مکتبة الصدر.
قمى مشهدى، محمد بن محمدرضا، (۱۳۶۸ ش)، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تحقیق: حسین درگاهى، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، سازمان چاپ و انتشارات.
لیثى واسطى، على بن محمد، (۱۳۷۶ش)، عیون الحکم و المواعظ، قم: دارالحدیث.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، (۱۴۰۳ق)، بحار الأنوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مطهری، مرتضی، (۱۳۷۳ش)، تعلیم و تربیت در اسلام، قم: صدرا.
علوی, سید علی اصغر, & دهقان, زینب. (1403). تحلیل تربیتی دعاهای انبیا برای فرزندان در قرآن با تأکید بر روایات تفسیری؛ ساختار، محتوا و کارکرد. نیم سالنامه علمی-ترویجی حدیث و اندیشه, 19(38), 51-75.
MLA
سید علی اصغر علوی; زینب دهقان. "تحلیل تربیتی دعاهای انبیا برای فرزندان در قرآن با تأکید بر روایات تفسیری؛ ساختار، محتوا و کارکرد". نیم سالنامه علمی-ترویجی حدیث و اندیشه, 19, 38, 1403, 51-75.
HARVARD
علوی, سید علی اصغر, دهقان, زینب. (1403). 'تحلیل تربیتی دعاهای انبیا برای فرزندان در قرآن با تأکید بر روایات تفسیری؛ ساختار، محتوا و کارکرد', نیم سالنامه علمی-ترویجی حدیث و اندیشه, 19(38), pp. 51-75.
VANCOUVER
علوی, سید علی اصغر, دهقان, زینب. تحلیل تربیتی دعاهای انبیا برای فرزندان در قرآن با تأکید بر روایات تفسیری؛ ساختار، محتوا و کارکرد. نیم سالنامه علمی-ترویجی حدیث و اندیشه, 1403; 19(38): 51-75.