ارزیابی تطبیقی تأثیر متقابل علم و عصمت امام از نظر شیخ طوسی و علامه حلی

بحث از رابطه علم و عصمت امام، زیرمجموعۀ مبحث گستره و منشأ عصمت قرار دارد. با توجه به تأثیر بنیادین شیخ طوسی و علامه حلی در جریان کلامی شیعه، تبیین نسبت میان این دو ویژگی برای درک دقیق جایگاه امام و معرفت الهی ضرورت دارد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و از طریق شیوه جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای انجام شده است. سوال اصلی این تحقیق این است که دیدگاه‌های شیخ طوسی و علامه حلی در باب رابطه میان علم و عصمت امام با یکدیگر منطبق و هم‌راستا است یا خیر. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو متکلم، رابطه متقابل میان علم و عصمت را پذیرفته‌اند؛ به طوری که علم موجب خطاناپذیری امام شده و عصمت نیز مستلزم برخورداری از علم لدنی است. با این حال، تفاوت‌هایی در نوع عصمت مشاهده می‌شود: شیخ طوسی با محدود دانستن علم امام به معارف دین، احتمال وقوع خطا در امور غیردینی را پذیرفته و عصمت مطلقه را ثابت نمی‌کند. علامه حلی نیز در باب علم امام در امور غیردینی سکوت کرده‌اند که احتمال خطاناپذیری این امور را تقویت می‌کند، هرچند با لحاظ کردن اسباب چهارگانه برای لطف، وقوع خطا در امور غیردینی از جانب ایشان محتمل است.