ارزیابی تطبیقی تأثیر متقابل علم و عصمت امام از نظر شیخ طوسی و علامه حلی

نوع مقاله : نشریه حدیث و اندیشه

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، فلسفه و کلام اسلامی. دانشگاه تهران.

2 کارشناسی ارشد، فلسفه و کلام اسلامی. دانشگاه علامه طباطبائی تهران.

3 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، رئیس دانشکده پردیس فارابی تهران، عضو انجمن کلام حوزه

چکیده

بحث از رابطه علم و عصمت امام، زیرمجموعۀ مبحث گستره و منشأ عصمت قرار دارد. با توجه به تأثیر بنیادین شیخ طوسی و علامه حلی در جریان کلامی شیعه، تبیین نسبت میان این دو ویژگی برای درک دقیق جایگاه امام و معرفت الهی ضرورت دارد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و از طریق شیوه جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای انجام شده است. سوال اصلی این تحقیق این است که دیدگاه‌های شیخ طوسی و علامه حلی در باب رابطه میان علم و عصمت امام با یکدیگر منطبق و هم‌راستا است یا خیر. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو متکلم، رابطه متقابل میان علم و عصمت را پذیرفته‌اند؛ به طوری که علم موجب خطاناپذیری امام شده و عصمت نیز مستلزم برخورداری از علم لدنی است. با این حال، تفاوت‌هایی در نوع عصمت مشاهده می‌شود: شیخ طوسی با محدود دانستن علم امام به معارف دین، احتمال وقوع خطا در امور غیردینی را پذیرفته و عصمت مطلقه را ثابت نمی‌کند. علامه حلی نیز در باب علم امام در امور غیردینی سکوت کرده‌اند که احتمال خطاناپذیری این امور را تقویت می‌کند، هرچند با لحاظ کردن اسباب چهارگانه برای لطف، وقوع خطا در امور غیردینی از جانب ایشان محتمل است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات